درباره این دوره
فارسی هفتم یکی از پایه‌های مهم برای تقویت مهارت‌های زبانی و ادبی در دوره متوسطه اول است. دانش‌آموز در این پایه از خواندن ساده متن عبور می‌کند و به‌تدریج یاد می‌گیرد معنی، پیام، ساختار و زیبایی‌های یک متن را دقیق‌تر بررسی کند.
واژگان، املا، دانش زبانی و نکات ادبی در کنار متن آموزش داده می‌شوند تا دانش‌آموز بتواند ارتباط میان کلمه، جمله و مفهوم را بهتر بفهمد و آموخته‌های خود را در خواندن و نوشتن به کار ببرد.
هدف دوره این است که فارسی از یک درس حفظی به مهارتی برای دقیق خواندن، بهتر فهمیدن و روشن‌تر بیان کردن تبدیل شود و پایه مناسبی برای فارسی هشتم و نهم شکل بگیرد.
شعر، داستان، حکایت و متن‌های آموزشی را با دقت بیشتری می‌خوانید و تمرین می‌کنید از نشانه‌های موجود در متن برای فهم بهتر معنی استفاده کنید.
تمرین می‌کنید موضوع اصلی، پیام و نکات مهم متن را تشخیص دهید و برای پاسخ خود به بخش‌های مشخصی از نوشته استناد کنید.
از معنی ظاهری جمله‌ها عبور می‌کنید و بررسی می‌کنید نویسنده یا شاعر چه اندیشه، احساس یا پیامی را از طریق متن منتقل می‌کند.
معنی واژه‌ها فقط به‌صورت فهرست حفظ نمی‌شود؛ کلمات در جمله و متن بررسی می‌شوند تا دانش‌آموز بتواند معنی مناسب هر واژه را با توجه به بافت تشخیص دهد.
با بررسی ارتباط میان واژه‌های هم‌خانواده و کلمات مرتبط، دایره واژگان گسترش پیدا می‌کند و شناخت ساختار کلمات نیز تقویت می‌شود.
کلمات مهم و مستعد اشتباه در متن بررسی می‌شوند تا دانش‌آموز شکل درست آن‌ها را بهتر به خاطر بسپارد و در نوشتار خود با دقت بیشتری استفاده کند.
ساختارهای زبانی کتاب در قالب جمله و مثال بررسی می‌شوند تا دانش‌آموز بتواند اجزای جمله و ارتباط میان آن‌ها را بهتر تشخیص دهد.
تمرین می‌کنید جمله را به بخش‌های اصلی آن تقسیم کنید و بفهمید تغییر در جایگاه یا شکل کلمات چگونه می‌تواند بر معنی و ساختار جمله اثر بگذارد.
با برخی عناصر و زیبایی‌های زبان ادبی آشنا می‌شوید و تمرین می‌کنید تفاوت میان بیان ساده و ادبی را در شعر و نثر تشخیص دهید.
از جمله‌نویسی و پاسخ‌های کوتاه به سمت نوشتن متن‌های منظم‌تر حرکت می‌کنید و تمرین می‌کنید ایده‌ها را با ترتیب منطقی و زبان روشن بیان کنید.
خواندن دقیق یعنی بتوانید بفهمید متن درباره چه چیزی صحبت می‌کند، کدام جمله‌ها اهمیت بیشتری دارند و هر بخش چگونه به پیام اصلی کمک می‌کند.
دانش‌آموز تمرین می‌کند پاسخ را مستقیماً از نشانه‌های متن استخراج کند و میان برداشت شخصی و اطلاعاتی که خود متن در اختیار او قرار می‌دهد تفاوت بگذارد.
بسیاری از واژه‌های فارسی با توجه به جمله‌ای که در آن قرار گرفته‌اند معنی دقیق‌تری پیدا می‌کنند. بنابراین حفظ یک معنی ثابت برای هر واژه همیشه کافی نیست.
در دوره تمرین می‌کنید به کلمات اطراف، موضوع متن و رابطه میان جمله‌ها توجه کنید تا معنی مناسب واژه را بهتر تشخیص دهید.
دانش زبانی زمانی کاربردی است که به دانش‌آموز کمک کند ساختار جمله را بهتر بفهمد. به همین دلیل قواعد در کنار مثال و متن بررسی می‌شوند و فقط به‌صورت تعریف‌های جداگانه آموزش داده نمی‌شوند.
این نگاه علاوه بر پاسخ دادن به سؤال‌های دستوری، در درست‌نویسی و ساختن جمله‌های روشن‌تر نیز مؤثر است.
شعر و نثر ادبی فقط اطلاعات منتقل نمی‌کنند؛ انتخاب واژه‌ها و شیوه بیان نیز بخشی از اثرگذاری متن است.
دانش‌آموز با بررسی نمونه‌های کتاب یاد می‌گیرد به تصویرسازی، نوع بیان و تفاوت میان زبان معمولی و زبان ادبی توجه بیشتری داشته باشد.
نوشتن خوب فقط به درست بودن املای کلمات محدود نیست. نوشته باید موضوع مشخص داشته باشد و جمله‌ها با ترتیب مناسبی در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
در تمرین‌ها دانش‌آموز یاد می‌گیرد ابتدا ایده اصلی خود را مشخص کند و سپس آن را با جمله‌های مرتبط، روشن و قابل فهم گسترش دهد.
تمرین‌ها از معنی واژه و شناخت نکات ساده شروع می‌شوند و به سؤال‌هایی می‌رسند که دانش‌آموز باید مفهوم متن، ارتباط جمله‌ها یا دلیل استفاده از یک شیوه بیان را بررسی کند. هدف این است که پاسخ‌گویی فقط به حفظ مطالب محدود نماند.
در پایه‌های بعد، متن‌ها، مباحث زبانی و نکات ادبی گسترده‌تر می‌شوند. بنابراین توانایی درک متن، شناخت واژگان و تحلیل ساختار جمله از پایه هفتم اهمیت زیادی دارد.
هدف این دوره ایجاد پایه‌ای منسجم است تا دانش‌آموز بتواند فارسی هشتم و نهم را با مهارت خواندن و نوشتن قوی‌تری دنبال کند.
