دوره علوم کلاس دوم

علوم دوم ابتدایی ادامه مسیر مشاهده و شناخت محیط در پایه اول است. دانش‌آموز در این پایه تمرین می‌کند پدیده‌ها را دقیق‌تر مشاهده کند، نمونه‌ها را با یکدیگر مقایسه کند و درباره علت تغییرهایی که می‌بیند سؤال بپرسد.

موضوعاتی مانند آب و هوا، گیاهان، جانوران، مواد، منابع طبیعی و سلامت با مثال‌ها و فعالیت‌های قابل مشاهده بررسی می‌شوند تا علوم با تجربه‌های واقعی کودک ارتباط داشته باشد.

هدف دوره این است که دانش‌آموز فقط پاسخ‌ها را حفظ نکند و به‌تدریج بتواند مشاهده کند، پیش‌بینی داشته باشد، نتیجه فعالیت را بررسی کند و درباره یافته‌های خود توضیح ساده‌ای بدهد.

تمرین می‌کنید ویژگی‌ها و تغییرهای قابل مشاهده را با دقت بیشتری ببینید و آنچه مشاهده کرده‌اید با زبان ساده توضیح دهید.

دو یا چند نمونه را از نظر ویژگی‌هایی مانند شکل، اندازه، رنگ، جنس یا رفتار مقایسه می‌کنید و شباهت‌ها و تفاوت‌ها را پیدا می‌کنید.

نمونه‌ها را بر اساس ویژگی‌های مشترک در گروه‌های مختلف قرار می‌دهید و دلیل دسته‌بندی خود را بیان می‌کنید.

کاربردهای آب در زندگی انسان، گیاهان و جانوران را بررسی می‌کنید و درباره اهمیت آب و استفاده درست از آن گفت‌وگو می‌کنید.

با اهمیت هوا برای موجودات زنده و بعضی نشانه‌های وجود آن آشنا می‌شوید و درباره هوای پاک و آلوده فکر می‌کنید.

تغییرات قابل مشاهده در روشنایی، دما و فعالیت‌های روزمره را در زمان‌های مختلف بررسی می‌کنید و آن‌ها را با یکدیگر مقایسه می‌کنید.

با مشاهده دانه و گیاه در طول زمان، تغییرهای رشد را دنبال می‌کنید و درباره نیازهای گیاه برای ادامه رشد فکر می‌کنید.

بررسی می‌کنید آب، نور و شرایط محیط چگونه با رشد گیاه ارتباط دارند و تغییر یک عامل چه اثری می‌تواند داشته باشد.

جانوران مختلف را از نظر شکل بدن، حرکت، غذا و محیط زندگی مقایسه می‌کنید و با تنوع آن‌ها بیشتر آشنا می‌شوید.

با نمونه‌هایی از رشد و تغییر موجودات زنده آشنا می‌شوید و تفاوت بعضی مراحل زندگی آن‌ها را مشاهده و مقایسه می‌کنید.

مواد مختلف را از نظر ویژگی‌های ساده بررسی می‌کنید و می‌بینید وسایل مختلف چرا از مواد متفاوت ساخته می‌شوند.

بررسی می‌کنید بعضی مواد با بریدن، خم کردن، گرم یا سرد شدن تغییر می‌کنند و تغییرهای قابل مشاهده را با حالت اولیه مقایسه می‌کنید.

با ساخت وسایل یا مدل‌های ساده بررسی می‌کنید انتخاب ماده و شکل یک وسیله چگونه می‌تواند بر کاربرد آن اثر بگذارد.

با نمونه‌هایی از منابعی که انسان از طبیعت به دست می‌آورد آشنا می‌شوید و درباره محدود بودن بعضی منابع فکر می‌کنید.

رفتارهایی مانند کاهش مصرف آب و انرژی، استفاده دوباره از بعضی وسایل و کمتر تولید کردن زباله بررسی می‌شوند.

درباره بعضی رفتارهای روزمره مرتبط با نظافت، تغذیه و مراقبت از بدن گفت‌وگو می‌شود تا ارتباط آن‌ها با سلامت بهتر فهمیده شود.

در علوم دوم، فقط دیدن یک پدیده کافی نیست. دانش‌آموز تمرین می‌کند ویژگی‌های آن را دقیق‌تر بیان کند و تغییرهایی را که در طول زمان اتفاق می‌افتند نیز دنبال کند.

گاهی ثبت یک مشاهده با نقاشی، جدول یا چند جمله کوتاه می‌تواند به مقایسه بهتر کمک کند.

پیش از انجام یک فعالیت می‌توان درباره نتیجه احتمالی فکر کرد. سپس چیزی که واقعاً اتفاق افتاده است با پیش‌بینی مقایسه می‌شود.

درست یا غلط بودن پیش‌بینی مهم‌ترین بخش نیست؛ مهم این است که نتیجه بر اساس مشاهده بررسی شود.

کاشت یک دانه فرصت مناسبی برای مشاهده یک تغییر تدریجی است. دانش‌آموز می‌تواند زمان جوانه زدن، رشد ساقه و تغییر اندازه گیاه را مشاهده کند.

مقایسه گیاه در روزهای مختلف نشان می‌دهد موجودات زنده در طول زمان رشد و تغییر می‌کنند.

انسان، گیاه و جانوران به آب و هوا نیاز دارند. بررسی کاربرد آب و اهمیت هوای سالم کمک می‌کند کودک این منابع را فقط چیزهایی عادی در اطراف خود نبیند.

این موضوع زمینه‌ای برای گفت‌وگو درباره صرفه‌جویی و کاهش آلودگی نیز فراهم می‌کند.

گیاهان و جانوران ویژگی‌های مشترک و تفاوت‌هایی دارند. آن‌ها رشد می‌کنند و برای زندگی به شرایط مناسب نیاز دارند، اما شکل بدن و روش زندگی آن‌ها یکسان نیست.

مقایسه نمونه‌ها به کودک کمک می‌کند تفاوت جانداران را بهتر مشاهده و طبقه‌بندی کند.

یک وسیله ممکن است از چوب، فلز، شیشه، پارچه یا پلاستیک ساخته شده باشد. ویژگی‌های هر ماده باعث می‌شوند برای بعضی کاربردها مناسب‌تر باشد.

بررسی وسایل روزمره فرصت خوبی برای ارتباط دادن ویژگی مواد با کاربرد آن‌هاست.

آب، سوخت و مواد اولیه‌ای که برای ساخت وسایل استفاده می‌شوند نامحدود نیستند. رفتارهای ساده‌ای مانند بستن شیر آب، خاموش کردن وسیله بدون استفاده و مصرف کمتر می‌توانند نمونه‌هایی از استفاده مسئولانه‌تر باشند.

دانش‌آموز می‌تواند چیزی را که مشاهده کرده نقاشی کند، مراحل رشد یک گیاه را به ترتیب نشان دهد یا با مواد ساده یک وسیله بسازد.

این فعالیت‌ها وقتی با مشاهده و گفت‌وگو همراه باشند، به توضیح بهتر مفاهیم علمی کمک می‌کنند.

بسیاری از مفاهیم علوم دوم را می‌توان با مشاهده گیاه، بررسی وسایل روزمره یا مقایسه نمونه‌های ساده تمرین کرد.

همراهی بزرگسال در فعالیت‌های عملی باید بیشتر برای ایمنی، طرح سؤال و کمک به مشاهده دقیق‌تر باشد، نه گفتن سریع پاسخ.

در بعضی سؤال‌ها، پاسخ از روی تصویر، فعالیت یا مقایسه چند نمونه به دست می‌آید. دانش‌آموز باید بتواند چیزی را که دیده است به زبان ساده توضیح دهد.

این مهارت زمینه‌ای برای بررسی آزمایش‌ها و پدیده‌های پیچیده‌تر در پایه‌های بعد است.

در پایه سوم، دانش‌آموز پدیده‌ها و آزمایش‌های متنوع‌تری را بررسی می‌کند و نیاز دارد مشاهده‌های خود را دقیق‌تر مقایسه و توضیح دهد.

تقویت مشاهده، طبقه‌بندی، پیش‌بینی و نتیجه‌گیری ساده در پایه دوم می‌تواند پایه مناسبی برای ادامه این مسیر ایجاد کند.