دوره شیمی دهم کلاس ریاضی
در دوره های کمک تحصیلی, متوسطه دوم, پایه دهم (تجربی)درباره این دوره
شیمی دهم اولین گام جدی برای ساختن یک نگاه علمی و کمی به ماده است. دانش‌آموز از بررسی ذرات سازنده اتم شروع می‌کند و به‌تدریج یاد می‌گیرد چگونه ساختار اتمی، جدول تناوبی، مقدار ماده و رفتار مواد را به یکدیگر مرتبط کند.
در این دوره، هدف فقط حفظ نماد عناصر یا فرمول‌ها نیست. هر مفهوم ابتدا از نظر علمی بررسی می‌شود و سپس با استفاده از روابط کمی، جدول‌ها، نمودارها و مسائل محاسباتی به یک ابزار حل مسئله تبدیل می‌شود.
این رویکرد به دانش‌آموز کمک می‌کند میان دنیای ذرات و پدیده‌های قابل مشاهده ارتباط برقرار کند و پایه مفهومی و محاسباتی منسجم‌تری برای شیمی یازدهم و دوازدهم بسازد.
با پروتون، نوترون و الکترون آشنا می‌شوید و یاد می‌گیرید چگونه عدد اتمی، عدد جرمی و بار ذره را برای توصیف ساختار یک اتم به کار ببرید.
بررسی می‌کنید چگونه اتم‌های یک عنصر می‌توانند تعداد نوترون متفاوتی داشته باشند و مفهوم ایزوتوپ را در مسائل مربوط به جرم و ساختار اتمی تحلیل می‌کنید.
نحوه توزیع الکترون‌ها را بررسی می‌کنید و یاد می‌گیرید چگونه آرایش الکترونی می‌تواند اطلاعاتی درباره جایگاه و رفتار کلی عناصر در اختیار شما قرار دهد.
ساختار جدول تناوبی و ارتباط آن با آرایش الکترونی بررسی می‌شود تا عناصر فقط به‌صورت یک جدول حفظی دیده نشوند و جایگاه آن‌ها معنای شیمیایی پیدا کند.
با فراوانی و حضور عناصر در طبیعت و جهان آشنا می‌شوید و ارتباط میان شناخت عناصر و درک مواد پیرامون را بهتر بررسی می‌کنید.
مفهوم مول به‌عنوان پلی میان دنیای میکروسکوپی ذرات و مقدار قابل اندازه‌گیری ماده بررسی می‌شود و تبدیل میان تعداد ذرات، مول و جرم تمرین می‌شود.
تمرین می‌کنید از فرمول شیمیایی برای محاسبه جرم مولی استفاده کنید و مسائل مربوط به جرم، مقدار ماده و تعداد ذرات را مرحله‌به‌مرحله حل کنید.
واکنش‌های شیمیایی را با معادله نمایش می‌دهید و یاد می‌گیرید با رعایت پایستگی اتم‌ها، ضرایب مناسب را برای موازنه واکنش پیدا کنید.
ویژگی‌های گازها و ارتباط میان شرایط فیزیکی و رفتار آن‌ها بررسی می‌شود تا بتوانید پدیده‌های مربوط به گازهای موجود در هوا و زندگی روزمره را بهتر تحلیل کنید.
ویژگی‌های آب و نقش ساختار آن در رفتار این ماده بررسی می‌شود و ارتباط میان شیمی آب، زندگی و محیط پیرامون مورد توجه قرار می‌گیرد.
فرایند حل شدن مواد و تشکیل محلول بررسی می‌شود و یاد می‌گیرید عوامل مؤثر بر رفتار محلول‌ها را با نگاه ذره‌ای و مفهومی تحلیل کنید.
مقدار حل‌شونده در محلول را به‌صورت کمی بررسی می‌کنید و تمرین می‌کنید داده‌های مربوط به غلظت را در مسائل مختلف تحلیل و محاسبه کنید.
بسیاری از ویژگی‌های مواد از رفتار ذرات بسیار کوچک آن‌ها ناشی می‌شود. یکی از مهارت‌های اصلی در شیمی این است که بتوانید میان آنچه در مقیاس اتمی رخ می‌دهد و آنچه در آزمایش یا زندگی روزمره مشاهده می‌کنید ارتباط برقرار کنید.
در دوره تلاش می‌شود این ارتباط از همان مباحث ساختار اتم تا گازها و محلول‌ها به‌صورت منظم حفظ شود.
اتم‌ها و مولکول‌ها را نمی‌توان در مسائل معمول یکی‌یکی شمرد. مفهوم مول امکان می‌دهد تعداد بسیار بزرگی از ذرات را به جرم قابل اندازه‌گیری در آزمایشگاه مرتبط کنیم.
وقتی این ارتباط به‌درستی فهمیده شود، بسیاری از مسائل محاسباتی شیمی به مجموعه‌ای از تبدیل‌های منطقی میان ذره، مول و جرم تبدیل می‌شوند.
ضرایب یک معادله موازنه‌شده فقط برای درست نوشتن واکنش نیستند؛ آن‌ها نسبت میان مواد شرکت‌کننده در واکنش را نیز نشان می‌دهند.
دانش‌آموز تمرین می‌کند ابتدا معادله را صحیح موازنه کند و سپس اطلاعات کمی آن را برای حل مسائل شیمیایی به کار بگیرد.
در مباحث گازها و محلول‌ها، هدف حفظ چند رابطه جداگانه نیست. بررسی می‌کنید تغییر شرایط چگونه می‌تواند رفتار یک سیستم را تغییر دهد و چگونه داده‌های مسئله می‌توانند برای پیش‌بینی این رفتار استفاده شوند.
بخشی از یادگیری شیمی به خواندن اطلاعات از جدول‌ها، شکل‌ها و نمودارها مربوط می‌شود. تمرین می‌کنید متغیرها و روندها را تشخیص دهید و داده‌های ارائه‌شده را به یک نتیجه شیمیایی تبدیل کنید.
مباحث شیمی دهم با موضوعاتی مانند هوا، آب، منابع طبیعی و اثر فعالیت‌های انسانی بر محیط ارتباط دارند. بررسی این نمونه‌ها کمک می‌کند شیمی به‌عنوان دانشی مرتبط با زندگی واقعی دیده شود.
هدف، بررسی علمی ارتباط میان مواد، کاربرد آن‌ها و پیامدهای استفاده از منابع است؛ نه صرفاً حفظ چند نکته محیط‌زیستی.
تمرین‌ها از مسائل مستقیم برای تثبیت مفهوم آغاز می‌شوند و به سوالاتی می‌رسند که نیازمند چند مرحله تبدیل، تحلیل داده یا ترکیب چند مفهوم هستند. هدف این است که دانش‌آموز به حفظ یک تیپ ثابت از مسئله وابسته نباشد.
مفاهیمی مانند ساختار اتم، جدول تناوبی، مول، موازنه و محاسبات شیمیایی در سال‌های بعد نیز به شکل‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند.
یادگیری اصولی این مباحث کمک می‌کند دانش‌آموز در شیمی یازدهم و دوازدهم انرژی بیشتری را صرف فهم مطالب جدید کند و کمتر درگیر ضعف‌های پایه‌ای باشد.
