دوره علوم کلاس سوم

علوم سوم ابتدایی به دانش‌آموز کمک می‌کند پدیده‌های اطراف خود را با دقت بیشتری مشاهده کند و برای اتفاق‌هایی که می‌بیند سؤال داشته باشد. در این پایه، یادگیری علوم با مشاهده، مقایسه، آزمایش و نتیجه‌گیری ساده همراه می‌شود.

موضوعاتی مانند ویژگی مواد، آب، نور، گیاهان، جانوران، بدن و سلامت با مثال‌های آشنا و فعالیت‌های عملی بررسی می‌شوند تا مفاهیم فقط به تعریف‌های حفظی محدود نشوند.

هدف دوره این است که دانش‌آموز یاد بگیرد برای شناخت بهتر طبیعت، مشاهده کند، سؤال بپرسد، اطلاعات جمع‌آوری کند و بر اساس شواهد ساده به نتیجه برسد.

تمرین می‌کنید با استفاده از حواس و ابزارهای ساده، ویژگی‌های یک پدیده یا جسم را مشاهده کنید و سؤال‌های قابل بررسی درباره آن بسازید.

اشیا و موجودات را بر اساس ویژگی‌های قابل مشاهده مقایسه و دسته‌بندی می‌کنید تا شباهت‌ها و تفاوت‌های آن‌ها بهتر مشخص شوند.

با مواد مختلف اطراف خود آشنا می‌شوید و ویژگی‌هایی مانند حالت، شکل، سختی و کاربرد آن‌ها را مشاهده و مقایسه می‌کنید.

تغییراتی را که در مواد رخ می‌دهند بررسی می‌کنید و با مشاهده نمونه‌های ساده یاد می‌گیرید مواد در شرایط مختلف چگونه تغییر می‌کنند.

اهمیت آب برای انسان، گیاهان و جانوران بررسی می‌شود و درباره کاربردهای آب و ضرورت استفاده درست از آن گفت‌وگو می‌کنید.

بررسی می‌کنید آب چگونه در طبیعت جابه‌جا می‌شود و پدیده‌هایی مانند بخار شدن، تشکیل ابر و بارش چگونه با یکدیگر ارتباط دارند.

با نقش نور در دیدن اجسام آشنا می‌شوید و بررسی می‌کنید منابع نور و شرایط روشنایی چگونه بر مشاهده محیط اثر می‌گذارند.

بخش‌های مختلف گیاه و نیازهای آن برای رشد بررسی می‌شوند و با مشاهده نمونه‌های واقعی، تغییرات گیاه در طول زمان را دنبال می‌کنید.

با نقش دانه و مراحل ساده رشد گیاه آشنا می‌شوید و بررسی می‌کنید چگونه یک گیاه جدید می‌تواند شکل بگیرد.

جانوران مختلف را از نظر شکل بدن، حرکت، غذا و محیط زندگی مقایسه می‌کنید و با تنوع جانداران بیشتر آشنا می‌شوید.

بررسی می‌کنید چرا جانوران و گیاهان در محیط‌های متفاوت زندگی می‌کنند و هر زیستگاه چه نیازهایی از جانداران را تأمین می‌کند.

با برخی بخش‌ها و فعالیت‌های بدن آشنا می‌شوید و بررسی می‌کنید بدن برای رشد، حرکت و انجام فعالیت‌های روزمره به چه چیزهایی نیاز دارد.

اهمیت تغذیه مناسب، رعایت بهداشت و بعضی رفتارهای سالم بررسی می‌شود تا ارتباط عادت‌های روزانه با سلامت بهتر درک شود.

به محیط اطراف نگاه می‌کنید و بررسی می‌کنید آب، خاک، گیاهان، جانوران و انسان چگونه بخشی از یک محیط مشترک هستند.

با نمونه‌های ساده‌ای از صرفه‌جویی، کاهش زباله و مراقبت از گیاهان و جانوران آشنا می‌شوید و درباره اثر رفتارهای روزمره بر طبیعت فکر می‌کنید.

قبل از پاسخ دادن به یک سؤال علمی باید پدیده را دقیق مشاهده کرد. شکل، اندازه، رنگ، تغییرات و تفاوت‌ها می‌توانند اطلاعات مهمی در اختیار دانش‌آموز قرار دهند.

تمرین مشاهده دقیق کمک می‌کند پاسخ‌ها بر اساس چیزی که واقعاً دیده شده است شکل بگیرند، نه فقط حدس اولیه.

وقتی دانش‌آموز متوجه یک تفاوت یا تغییر می‌شود، می‌تواند درباره دلیل آن سؤال بپرسد. بعضی از این سؤال‌ها را می‌توان با یک مشاهده یا فعالیت ساده بررسی کرد.

این مهارت به کودک کمک می‌کند علوم را مجموعه‌ای از جواب‌های از پیش آماده نبیند و خودش در فرایند پیدا کردن پاسخ نقش داشته باشد.

پیش از انجام یک فعالیت می‌توان حدس زد چه اتفاقی خواهد افتاد و سپس نتیجه واقعی را مشاهده کرد. اگر نتیجه با پیش‌بینی متفاوت باشد، این تفاوت خود می‌تواند موضوعی برای فکر کردن باشد.

به این ترتیب آزمایش فقط انجام چند مرحله نیست؛ بلکه راهی برای بررسی یک سؤال و یادگیری از نتیجه است.

آبی که روی زمین می‌بینیم همیشه در یک مکان و یک حالت باقی نمی‌ماند. گرما، بخار شدن، ابر و بارش بخش‌هایی از تغییر و جابه‌جایی آب در طبیعت هستند.

دیدن این ارتباط کمک می‌کند دانش‌آموز پدیده‌های مختلف آب را جدا از یکدیگر حفظ نکند.

رشد گیاه نمونه مناسبی برای مشاهده یک تغییر در طول زمان است. می‌توان دانه یا گیاه را در چند روز بررسی کرد و تغییرهای آن را یادداشت یا مقایسه کرد.

این فعالیت به دانش‌آموز نشان می‌دهد بعضی پدیده‌های علمی به مشاهده پیوسته نیاز دارند.

جانداران مختلف نیازهای یکسانی ندارند و در محیط‌های متفاوت زندگی می‌کنند. بررسی محل زندگی، غذا و ویژگی‌های آن‌ها کمک می‌کند ارتباط میان جاندار و زیستگاهش بهتر فهمیده شود.

مصرف بی‌دلیل آب، رها کردن زباله یا آسیب زدن به گیاهان نمونه‌هایی از رفتارهایی هستند که می‌توانند بر محیط اثر بگذارند.

دانش‌آموز با مثال‌های ساده یاد می‌گیرد حفاظت از طبیعت از رفتارهای روزمره شروع می‌شود.

در تمرین‌ها فقط از دانش‌آموز خواسته نمی‌شود یک تعریف را تکرار کند. گاهی باید یک تصویر را بررسی کند، دو نمونه را مقایسه کند یا بر اساس نتیجه یک فعالیت پاسخ بدهد.

این شیوه کمک می‌کند مفاهیم علمی به تجربه و مشاهده متصل شوند.

در پایه چهارم، موضوعات علمی گسترده‌تر می‌شوند و فعالیت‌های بیشتری به مشاهده، مقایسه و پیدا کردن رابطه میان پدیده‌ها نیاز دارند.

تقویت پرسشگری، آزمایش و نتیجه‌گیری در پایه سوم می‌تواند پایه مناسب‌تری برای ادامه یادگیری علوم ایجاد کند.