دوره علوم کلاس اول

علوم اول ابتدایی آغاز آشنایی منظم کودک با مشاهده پدیده‌های اطراف است. دانش‌آموز در این پایه تمرین می‌کند با دقت ببیند، بشنود، لمس کند، مقایسه کند و درباره چیزهایی که مشاهده می‌کند سؤال بپرسد.

موضوعات دوره از تجربه‌های نزدیک کودک مانند بدن، گیاهان، جانوران، هوا، وسایل خانه و مدرسه و رفتارهای مرتبط با سلامت انتخاب می‌شوند تا یادگیری با زندگی روزمره ارتباط داشته باشد.

هدف این است که علوم فقط مجموعه‌ای از پاسخ‌های حفظی نباشد و کودک به‌تدریج یاد بگیرد برای شناخت بهتر محیط، مشاهده و مقایسه کند و از تجربه‌های ساده نتیجه بگیرد.

تمرین می‌کنید به شکل، رنگ، اندازه، صدا و دیگر ویژگی‌های قابل مشاهده توجه کنید و تفاوت‌ها را بهتر ببینید.

با حواس مختلف و نقش آن‌ها در شناخت محیط آشنا می‌شوید و بررسی می‌کنید هر حس چه نوع اطلاعاتی در اختیار ما قرار می‌دهد.

بخش‌های مختلف بدن و کاربردهای ساده آن‌ها را می‌شناسید و درباره تفاوت‌ها و شباهت‌های بدن افراد گفت‌وگو می‌کنید.

با رفتارهای ساده‌ای مانند شستن دست‌ها، رعایت نظافت، استراحت و تغذیه مناسب آشنا می‌شوید و درباره اهمیت آن‌ها برای سلامت فکر می‌کنید.

گیاهان اطراف را مشاهده می‌کنید و با بخش‌های اصلی و بعضی نیازهای آن‌ها برای رشد آشنا می‌شوید.

با مشاهده دانه یا گیاه در طول زمان، تغییرات ساده رشد را دنبال می‌کنید و یاد می‌گیرید بعضی تغییرها به زمان نیاز دارند.

جانوران مختلف را از نظر شکل بدن، حرکت و غذا مقایسه می‌کنید و با تنوع موجودات زنده بیشتر آشنا می‌شوید.

بررسی می‌کنید جانوران در محیط‌های متفاوت زندگی می‌کنند و هر محیط چه نیازهایی از آن‌ها را تأمین می‌کند.

به وضعیت هوا توجه می‌کنید و تفاوت روزهای آفتابی، ابری، بارانی یا سرد و گرم را با مشاهده و تجربه روزمره بررسی می‌کنید.

تغییرات قابل مشاهده در فصل‌های مختلف را بررسی می‌کنید؛ از نوع لباس و هوا تا تغییرهای گیاهان و فعالیت‌های روزمره.

با مواد مختلفی که وسایل اطراف از آن‌ها ساخته شده‌اند آشنا می‌شوید و آن‌ها را از نظر بعضی ویژگی‌های ساده مقایسه می‌کنید.

وسایل خانه و مدرسه را بررسی می‌کنید و درباره ارتباط میان جنس، شکل و کاربرد آن‌ها فکر می‌کنید.

با کاربردهای روزمره آب آشنا می‌شوید و درباره اهمیت آب برای انسان، گیاهان و جانوران گفت‌وگو می‌کنید.

به محیط خانه، مدرسه و طبیعت اطراف نگاه می‌کنید و با بعضی اجزای زنده و غیرزنده محیط آشنا می‌شوید.

رفتارهایی مانند نریختن زباله، مراقبت از گیاهان و صرفه‌جویی در آب بررسی می‌شوند تا کودک با مسئولیت‌های ساده خود در برابر محیط آشنا شود.

برای شناخت یک چیز لازم نیست همیشه پاسخ را از قبل بدانیم. گاهی کافی است با دقت نگاه کنیم و ویژگی‌های آن را توصیف کنیم.

رنگ، شکل، اندازه، بو، صدا و بافت می‌توانند اطلاعاتی باشند که کودک از طریق مشاهده و حواس خود جمع‌آوری می‌کند.

کودک می‌تواند درباره چیزهایی که می‌بیند سؤال‌های ساده بسازد؛ مثلاً چرا بعضی برگ‌ها متفاوت‌اند یا کدام جسم نرم‌تر است.

بعضی از این سؤال‌ها با مشاهده، مقایسه یا یک فعالیت ساده قابل بررسی هستند.

همه اطلاعات محیط فقط با چشم به دست نمی‌آیند. صدا، بو و لمس نیز می‌توانند ویژگی‌های متفاوتی از یک جسم یا محیط را نشان دهند.

البته در فعالیت‌های علمی باید همیشه نکات ایمنی رعایت شوند و هر ماده‌ای لمس یا چشیده نشود.

کاشت یک دانه نمونه‌ای ساده برای مشاهده تغییر است. کودک می‌تواند در چند روز شکل گیاه را بررسی کند و تفاوت‌های آن را با روزهای قبل ببیند.

این فعالیت نشان می‌دهد بعضی پدیده‌ها به‌تدریج و در طول زمان اتفاق می‌افتند.

جانوران از نظر شکل بدن، نوع حرکت، غذا و محل زندگی با یکدیگر تفاوت دارند. مقایسه نمونه‌های مختلف به کودک کمک می‌کند این تنوع را بهتر مشاهده کند.

وضعیت هوا ممکن است از روزی به روز دیگر تغییر کند. کودک می‌تواند آسمان، دما، بارش یا نوع لباس مناسب را مشاهده و با روزهای دیگر مقایسه کند.

این مشاهده‌های روزمره مقدمه‌ای ساده برای شناخت بهتر پدیده‌های طبیعی هستند.

چوب، فلز، پلاستیک، شیشه و پارچه نمونه‌هایی از موادی هستند که در وسایل اطراف دیده می‌شوند. هر ماده ویژگی‌های متفاوتی دارد.

مشاهده این تفاوت‌ها کمک می‌کند کودک درباره دلیل انتخاب یک ماده برای ساخت یک وسیله فکر کند.

کارهایی مانند رعایت نظافت، خوردن غذای مناسب و استراحت کافی از رفتارهایی هستند که کودک می‌تواند در زندگی روزمره برای مراقبت از سلامت خود تمرین کند.

بسیاری از فعالیت‌های علوم اول را می‌توان با وسایل معمولی و در محیط خانه یا مدرسه انجام داد. همراهی بزرگسال می‌تواند به کودک کمک کند سؤال‌های بیشتری بپرسد و مشاهده‌های خود را بهتر توضیح دهد.

در فعالیت‌های عملی، ایمنی و متناسب بودن وسایل با سن کودک در اولویت قرار دارد.

خاموش کردن آب اضافی، نریختن زباله و مراقبت از گیاهان نمونه‌هایی ساده از رفتارهایی هستند که کودک می‌تواند برای مراقبت از محیط تمرین کند.

در پایه دوم، دانش‌آموز با موضوعات علمی بیشتری روبه‌رو می‌شود و باید بتواند نمونه‌ها را دقیق‌تر مشاهده و مقایسه کند.

تقویت مشاهده، پرسشگری و شناخت محیط در پایه اول می‌تواند ادامه مسیر یادگیری علوم را ساده‌تر کند.