دوره زیست کلاس دهم تجربی
در متوسطه دوم, رشته تجربی, پایه دهم (تجربی)درباره این دوره
زیست‌شناسی دهم اولین مرحله جدی ورود دانش‌آموز به نگاه علمی و نظام‌مند به موجودات زنده است. بسیاری از مفاهیمی که در پایه‌های یازدهم و دوازدهم با جزئیات بیشتری بررسی می‌شوند، به درک درست همین پایه وابسته‌اند.
در این دوره قرار نیست مطالب زیست فقط به مجموعه‌ای از عبارت‌های حفظی تبدیل شوند. هدف این است که رابطه میان ساختار و عملکرد، علت و معلول و ارتباط میان دستگاه‌ها و فرایندهای زیستی را درک کنید.
تصاویر، نمودارها، فعالیت‌ها و متن کتاب در کنار یکدیگر تحلیل می‌شوند تا بتوانید اطلاعات پراکنده را به یک چارچوب مفهومی منسجم تبدیل کنید و برای سوالات ترکیبی سال‌های بعد پایه قوی‌تری داشته باشید.
با ویژگی‌های جانداران، سطوح مختلف سازمان‌یافتگی و شیوه مطالعه پدیده‌های زیستی آشنا می‌شوید تا بتوانید مطالب بعدی را در یک ساختار کلی و مرتبط با یکدیگر ببینید.
ساختار دستگاه گوارش، نقش اندام‌ها، فرایندهای گوارشی و نحوه جذب مواد غذایی را به‌صورت علت‌ومعلولی بررسی می‌کنید و ارتباط میان ساختار هر بخش و عملکرد آن را می‌آموزید.
ساختار دستگاه تنفس، تهویه ششی و تبادل گازها را بررسی می‌کنید و یاد می‌گیرید ویژگی‌های سطح تنفسی چگونه به انجام بهتر تبادلات کمک می‌کنند.
قلب، رگ‌ها، خون و مسیرهای گردش مواد را در کنار یکدیگر بررسی می‌کنید و ارتباط میان ساختار اجزای دستگاه گردش خون و وظایف آن‌ها را تحلیل می‌کنید.
فرایندهای مرتبط با حفظ تعادل آب و مواد محلول، دفع مواد زائد و نقش دستگاه ادراری را بررسی می‌کنید تا مفهوم حفظ شرایط پایدار در محیط داخلی بدن روشن‌تر شود.
ساختارهای گیاهی، بافت‌ها و اندام‌های گیاه را بررسی می‌کنید و یاد می‌گیرید چگونه تفاوت‌های ساختاری هر بخش با وظیفه‌ای که در گیاه انجام می‌دهد ارتباط دارد.
جذب آب و مواد معدنی و مسیر انتقال مواد در گیاه را تحلیل می‌کنید و ارتباط میان ریشه، ساقه، برگ و بافت‌های انتقال‌دهنده را به‌صورت یک سیستم یکپارچه می‌بینید.
یکی از مهم‌ترین مهارت‌های زیست این است که بتوانید از روی ساختار یک بخش، درباره عملکرد آن نتیجه‌گیری کنید و برعکس. به همین دلیل در دوره مدام می‌پرسیم «چرا این ساختار به این شکل است و این ویژگی چه کمکی به عملکرد آن می‌کند؟»
این نگاه باعث می‌شود بسیاری از مطالبی که در روش حفظی جدا از هم به نظر می‌رسند، به یک شبکه منطقی و قابل استنتاج تبدیل شوند.
در زیست‌شناسی، تصویر فقط برای زیبایی صفحه نیست. بسیاری از روابط مهم میان ساختارها، جهت حرکت مواد و مراحل یک فرایند از طریق شکل‌ها قابل استخراج هستند.
در دوره تمرین می‌کنید شکل را مانند یک منبع اطلاعاتی بخوانید، جزئیات مهم آن را با متن ارتباط دهید و از ترکیب چند نکته به نتیجه جدید برسید.
گوارش، تنفس، گردش خون و دفع چهار موضوع جدا از یکدیگر نیستند. مواد غذایی جذب می‌شوند، اکسیژن وارد بدن می‌شود، خون آن‌ها را جابه‌جا می‌کند و مواد زائد نیز باید دفع شوند. در دوره این ارتباط‌ها به‌صورت یک سیستم بررسی می‌شوند تا بتوانید سوالات ترکیبی را بهتر تحلیل کنید.
رویکرد دوره مفهومی و تحلیلی است. ابتدا چرایی یک فرایند و رابطه اجزای آن بررسی می‌شود و سپس جزئیات کتاب در همان چارچوب قرار می‌گیرند.
این روش کمک می‌کند حجم مطالب کمتر پراکنده به نظر برسد و در سوالات جدید بتوانید بخشی از پاسخ را با استدلال و ارتباط دادن دانسته‌ها به دست آورید.
بسیاری از سوالات سطح بالاتر زیست با ترکیب مطالب چند پایه ساخته می‌شوند. وقتی مفاهیم دهم را به‌صورت ساختاری یاد بگیرید، در پایه‌های بعدی راحت‌تر می‌توانید موضوعات جدید را به دانسته‌های قبلی متصل کنید و یک شبکه مفهومی منسجم بسازید.
