برای کنترل افکار مزاحم هنگام مطالعه، لازم نیست ذهن را کاملاً خالی کنید؛ هدف این است که متوجه خروج توجه شوید، با فکر درگیر نشوید و آگاهانه توجه را به درس برگردانید. تلاش شدید برای بیرون راندن یک فکر ناخواسته می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد و باعث شود همان فکر بیشتر در ذهن برجسته شود. روش‌هایی مانند نام‌گذاری فکر، نوشتن سریع آن، استفاده از تکنیک‌های grounding، تمرکز دوباره بر فعالیت فعلی و ساختارمند کردن زمان مطالعه می‌توانند به بازگشت توجه کمک کنند. [5] [6]
حواس‌پرتی ذهنی هنگام درس خواندن اتفاق نادری نیست. یک فراتحلیل درباره فعالیت‌های آموزشی نشان داد که افکار نامرتبط با تکلیف به‌طور متوسط در حدود ۳۰ درصد زمان یادگیری گزارش شده‌اند و با کاهش پیامدهای یادگیری ارتباط دارند. این ارتباط در مطالعه و خواندن نیز دیده شده است. [12]
بنابراین اگر وسط مطالعه ناگهان متوجه شدید چند دقیقه است به امتحان، یک گفت‌وگوی قدیمی، برنامه فردا یا مسئله‌ای شخصی فکر می‌کنید، این اتفاق لزوماً به معنی «نداشتن تمرکز» نیست. مهارت مهم‌تر، تشخیص سریع حواس‌پرتی و برگشتن به تکلیف است.
افکار مزاحم هنگام مطالعه دقیقاً چه هستند؟
هر فکری که هنگام درس خواندن وارد ذهن می‌شود، «فکر مزاحم» به معنای بالینی آن نیست. برای انتخاب راهکار مناسب، بهتر است چند حالت متفاوت را از هم جدا کنیم.
پرت شدن ذهن یا Mind-wandering زمانی اتفاق می‌افتد که توجه از کاری که انجام می‌دهید جدا می‌شود و به موضوعی دیگر می‌رود. این تغییر ممکن است خودبه‌خود رخ دهد یا تا حدی آگاهانه باشد. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که mind-wandering می‌تواند با فرایندهای خودکار ذهنی ارتباط داشته باشد و گاهی بدون تصمیم آگاهانه ما شروع شود. [2] [3]
افکار مزاحم یا Intrusive thoughts افکار، تصاویر ذهنی یا تکانه‌هایی ناخواسته هستند که بدون دعوت وارد ذهن می‌شوند. این افکار ممکن است ناراحت‌کننده باشند و صرف وجودشان به معنی تمایل فرد به انجام محتوای آن فکر نیست. [5] [7]
نشخوار فکری بیشتر شبیه گیر کردن روی یک موضوع است؛ مثلاً بارها گفت‌وگویی را مرور کردن، فکر کردن به یک اشتباه گذشته یا چرخیدن مداوم دور یک نگرانی بدون رسیدن به راه‌حل مشخص. [11]
در محیط مطالعه، این سه حالت می‌توانند شبیه هم به نظر برسند؛ چون در هر سه مورد، بخشی از توجه از کتاب، جزوه یا کلاس جدا می‌شود.
چرا هنگام درس خواندن ذهن ما پرت می‌شود؟
توجه انسان قرار نیست بدون وقفه روی یک موضوع باقی بماند. پژوهش درباره توجه پایدار نشان می‌دهد که افت‌های مقطعی توجه و mind-wandering در فعالیت‌هایی که نیاز به تمرکز مستمر دارند رخ می‌دهند و می‌توانند بر عملکرد شناختی اثر بگذارند. [4]
مدل‌های جدید درباره افکار خودبه‌خودی نیز پیشنهاد می‌کنند که ذهن بین پردازش هدفمند و پردازش خودکار جابه‌جا می‌شود. وقتی پردازش مرتبط با تکلیف ضعیف شود، افکار نامرتبط می‌توانند جای بیشتری در آگاهی پیدا کنند. [2]
این مسئله در یادگیری واقعی هم دیده شده است. در یک پژوهش سال ۲۰۲۴، researchers تلاش کردند با استفاده از EEG حالت mind-wandering را هنگام تماشای ویدئوهای آموزشی تشخیص دهند؛ نتیجه نشان داد که این پدیده در محیط یادگیری قابل مشاهده و اندازه‌گیری است، هرچند تشخیص دقیق آن بین افراد تفاوت داشت. [10]
به همین دلیل راه‌حل واقع‌بینانه این نیست که از خودمان انتظار داشته باشیم «یک ساعت حتی یک لحظه حواسم پرت نشود». هدف بهتر این است که فاصله میان پرت شدن توجه و متوجه شدن آن کوتاه‌تر شود.
اگر بعد از هر حواس‌پرتی خودتان را سرزنش کنید، یک حواس‌پرتی چندثانیه‌ای ممکن است به چند دقیقه درگیری ذهنی تبدیل شود. معیار مناسب‌تر برای سنجش تمرکز این است که ببینید چقدر سریع متوجه حواس‌پرتی می‌شوید و چقدر راحت به کار اصلی برمی‌گردید.
وقتی وسط مطالعه فکر مزاحم آمد، چه کار کنیم؟
یک روش عملی را می‌توان در پنج مرحله خلاصه کرد:
۱. متوجه فکر شوید
وقتی متوجه شدید در حال خواندن هستید اما چیزی از متن دریافت نمی‌کنید، همان لحظه توقف کنید.
قرار نیست با خودتان بحث کنید که «چرا دوباره حواسم پرت شد؟». فقط تشخیص دهید:
«الان ذهنم از درس خارج شده است.»
این مرحله مهم است، چون تا زمانی که متوجه mind-wandering نشده‌اید، نمی‌توانید آگاهانه توجه را به تکلیف برگردانید. پژوهش‌های مربوط به mindfulness نیز «آگاهی از وضعیت توجه» و تنظیم مجدد آن را از سازوکارهای مهم تغییر شناختی بررسی می‌کنند. [1]
۲. فکر را نام‌گذاری کنید، نه اینکه با آن بجنگید
به‌جای تلاش برای حذف فکر، آن را در یک عبارت کوتاه مشخص کنید:
- «فکر امتحان است.»
- «نگرانی درباره فرداست.»
- «دارم گفت‌وگوی دیروز را مرور می‌کنم.»
- «دارم خیال‌پردازی می‌کنم.»
Cleveland Clinic در توصیه‌های مربوط به افکار مزاحم بر راهکارهایی مانند mindfulness، grounding و cognitive defusion تأکید می‌کند؛ یعنی فرد بتواند فکر را به‌عنوان یک رویداد ذهنی ببیند، نه چیزی که الزاماً باید دنبال یا حل شود. [6]
۳. اگر لازم است، فکر را روی کاغذ بنویسید
بعضی فکرها مرتب برمی‌گردند چون ذهن می‌ترسد موضوع مهمی فراموش شود؛ مثلاً:
- «باید به فلانی پیام بدهم.»
- «فردا این کار را انجام بدهم.»
- «این موضوع را بعداً بررسی کنم.»
در چنین موقعیتی می‌توانید کنار دستتان یک برگه داشته باشید و فقط یک عبارت کوتاه بنویسید:
«بعد از مطالعه: پیام به علی»
بعد بدون شروع کردن آن کار، به درس برگردید.
این روش نباید تبدیل به نوشتن مفصل افکار شود. هدف فقط این است که موضوع برای بررسی بعدی ثبت شود و جلسه مطالعه متوقف نشود.
۴. توجه را به یک اقدام بسیار مشخص برگردانید
گفتن «تمرکز کن» دستور دقیقی برای مغز نیست.
به‌جای آن مشخص کنید در چند دقیقه آینده دقیقاً چه کاری انجام می‌دهید:
«این دو پاراگراف را می‌خوانم و سه نکته اصلی را پیدا می‌کنم.»
یا:
«این صفحه را می‌خوانم و بعد بدون نگاه کردن، نکاتش را روی کاغذ می‌نویسم.»
مطالعه فعال مانند retrieval practice باعث می‌شود دانشجو به‌جای صرفاً نگاه کردن به متن، اطلاعات را از حافظه بازیابی کند. مرکز Learning Strategies دانشگاه Cornell این روش را در کنار spaced practice و interleaving از راهبردهای مؤثر مطالعه معرفی می‌کند. [8]
۵. ادامه دهید؛ حتی اگر فکر دوباره برگشت
اگر فکر پنج دقیقه بعد دوباره آمد، مراحل را تکرار کنید.
هدف این نیست که اولین تلاش برای بازگرداندن تمرکز برای همیشه ذهن را آرام کند. افکار خودبه‌خودی بخشی از فعالیت طبیعی ذهن هستند و پژوهش‌ها نشان می‌دهند کنترل و تغییر میزان mind-wandering خود نیز می‌تواند به تلاش شناختی نیاز داشته باشد. [3]
چرا نباید به خودمان بگوییم «به این موضوع فکر نکن»؟
چون سرکوب مستقیم فکر همیشه راهکار مؤثری نیست.
Harvard Health اشاره می‌کند که تلاش برای هل دادن افکار مزاحم به بیرون از ذهن می‌تواند باعث ماندگارتر شدن آن‌ها شود. Cleveland Clinic نیز توصیه می‌کند به‌جای جنگیدن با فکر، از روش‌هایی مانند grounding و mindfulness استفاده شود. [5] [6]
مثلاً فرض کنید هنگام مطالعه به نتیجه امتحان فکر می‌کنید.
این دستور:
«نباید به امتحان فکر کنم، نباید به امتحان فکر کنم...»
خودِ موضوع امتحان را دوباره و دوباره وارد آگاهی می‌کند.
اما این رویکرد متفاوت است:
«این یک نگرانی درباره امتحان است. الان لازم نیست حلش کنم. برمی‌گردم به سؤال شماره ۴.»
در حالت دوم، شما فکر را انکار نکرده‌اید؛ فقط تصمیم گرفته‌اید در آن لحظه آن را دنبال نکنید.
روش Grounding برای زمانی که ذهن شدیداً درگیر شده است
گاهی فکر آن‌قدر توجه را می‌گیرد که باز کردن دوباره کتاب کافی نیست. در این موقعیت می‌توان از یک grounding کوتاه استفاده کرد.
Grounding یعنی برگرداندن توجه به آنچه همین حالا در محیط و بدن اتفاق می‌افتد. Cleveland Clinic آن را یکی از روش‌های مقابله با افکار مزاحم معرفی می‌کند. [6]
برای مطالعه می‌توانید نسخه‌ای بسیار ساده اجرا کنید:
- پاهای خود را روی زمین احساس کنید.
- یک دم و بازدم طبیعی انجام دهید.
- سه چیز را که در اطراف می‌بینید نام ببرید.
- کتاب یا خودکار را لمس کنید و به حس آن توجه کنید.
- جمله بعدی متن را با توجه کامل بخوانید.
این تمرین قرار نیست فکر را «پاک» کند؛ فقط توجه را دوباره به زمان و فعالیت فعلی متصل می‌کند.
مطالعه منفعل، فرصت بیشتری برای پرت شدن ذهن ایجاد می‌کند
وقتی ده‌ها دقیقه فقط به خطوط کتاب نگاه می‌کنید، ممکن است چشم‌ها همچنان حرکت کنند اما پردازش واقعی متن کاهش پیدا کند.
پژوهش‌ها درباره mind-wandering نشان می‌دهند که افکار نامرتبط با تکلیف با عملکرد یادگیری ارتباط منفی دارند. در فراتحلیل Wong و همکاران، دانش‌آموزان و دانشجویان طی فعالیت‌های آموزشی حدود ۳۰ درصد زمان off-task گزارش شدند و رابطه میان افکار نامرتبط و یادگیری در مجموع منفی بود. [12]
یک راه عملی برای مقابله با این وضعیت، فعال کردن فرایند مطالعه است.
به‌جای:
۲۰ دقیقه خواندن متوالی یک فصل
می‌توانید انجام دهید:
۵ تا ۱۰ دقیقه مطالعه → بستن کتاب → توضیح دادن مطلب با زبان خودتان → بررسی نقاطی که فراموش کرده‌اید.
Cornell نیز retrieval practice را به‌عنوان بازیابی فعال اطلاعات از حافظه معرفی می‌کند و تأکید دارد این روش مشخص می‌کند چه چیزهایی را واقعاً فهمیده‌اید و کدام قسمت‌ها نیاز به مرور دارند. [8]
برای درس خواندن، بازه‌های تمرکز را کوتاه‌تر و مشخص‌تر کنید
اگر می‌دانید بعد از مدت مشخصی ذهن شما کاملاً خسته می‌شود، اصرار به نشستن طولانی پشت میز الزاماً به معنای مطالعه بیشتر نیست.
مرکز Learning Strategies دانشگاه Cornell توصیه می‌کند زمان مطالعه ساختار داشته باشد و استراحت نیز از قبل در برنامه دیده شود. در راهنمای مدیریت زمان این مرکز، حتی یک الگوی نمونه شامل حدود ۲۵ دقیقه کار و یک استراحت کوتاه پنج‌دقیقه‌ای پیشنهاد شده است؛ همچنین توصیه شده یک درس برای مدت بسیار طولانی و بدون تغییر ادامه داده نشود. [9]
این اعداد قانون ثابت برای همه نیستند. می‌توانید زمان مناسب خودتان را پیدا کنید:
| وضعیت تمرکز | ساختار آزمایشی |
|---|---|
| خیلی زود حواس‌پرت می‌شوید | ۲۰ تا ۲۵ دقیقه مطالعه + ۵ دقیقه استراحت |
| تمرکز متوسط دارید | ۳۰ تا ۴۵ دقیقه مطالعه + استراحت کوتاه |
| روی درس عمیق شده‌اید | تا زمانی که کیفیت تمرکز خوب است ادامه دهید، سپس استراحت کنید |
نکته اصلی این است که استراحت را از قبل تعیین کنید؛ نه اینکه هر بار ذهن خسته شد وارد شبکه‌های اجتماعی شوید و زمان بازگشت مشخصی نداشته باشید.
قبل از شروع مطالعه دقیقاً مشخص کنید چه کاری دارید
«امشب زیست می‌خوانم» هدف مبهمی است.
هدف دقیق‌تر:
«از ساعت ۷ تا ۷:۴۰، صفحات ۳۰ تا ۴۰ را می‌خوانم و در پایان ۵ سؤال از خودم می‌پرسم.»
Cornell توصیه می‌کند زمان و مکان نسبتاً مشخصی برای مطالعه ایجاد شود و به‌جای برنامه‌های کلی مانند «درس خواندن»، فعالیت دقیق‌تری در برنامه قرار گیرد. [9]
وقتی هدف جلسه مشخص باشد، تشخیص حواس‌پرتی هم آسان‌تر می‌شود؛ چون هر لحظه می‌توانید از خودتان بپرسید:
«الان کاری که انجام می‌دهم بخشی از هدف همین جلسه است؟»
اگر پاسخ منفی باشد، احتمالاً از مسیر خارج شده‌اید.
موبایل را با «فکر مزاحم» اشتباه نگیرید
همه حواس‌پرتی‌ها از درون ذهن ایجاد نمی‌شوند.
اگر اعلان تلفن همراه، پیام، شبکه اجتماعی یا مرورگر دائماً توجه شما را قطع می‌کند، مسئله فقط کنترل افکار نیست؛ محیط مطالعه نیز عامل ایجاد حواس‌پرتی است.
Cornell در توصیه‌های مربوط به درگیر ماندن با فعالیت آموزشی پیشنهاد می‌کند تلفن همراه کنار گذاشته شود و استفاده از شبکه‌های اجتماعی و سایر فعالیت‌های نامرتبط در زمان یادگیری محدود شود. [8]
پس پیش از شروع مطالعه:
- اعلان‌های غیرضروری را خاموش کنید.
- تلفن همراه را خارج از دسترس فوری قرار دهید.
- فقط تب‌ها و برنامه‌های موردنیاز را باز نگه دارید.
- قبل از شروع، آب، جزوه و وسایل لازم را آماده کنید.
کاهش محرک‌های خارجی باعث نمی‌شود mind-wandering کاملاً از بین برود، اما یکی از منابع قابل‌کنترل قطع توجه را حذف می‌کند.
اگر یک نگرانی مدام تکرار می‌شود چه کنیم؟
گاهی مسئله یک فکر گذرا نیست؛ ذهن بارها به یک نگرانی مشخص برمی‌گردد.
مثلاً:
- «اگر امتحان را خراب کنم چه؟»
- «چرا دیروز آن حرف را زدم؟»
- «اگر نتوانم همه مطالب را تمام کنم چه؟»
وقتی یک موضوع منفی بارها و بارها در ذهن تکرار می‌شود، ممکن است به نشخوار فکری نزدیک شود. Harvard Health نشخوار فکری را چرخه‌ای از تفکر تکرارشونده درباره موضوعات منفی توصیف می‌کند که می‌تواند خلق و توجه فرد را تحت‌تأثیر قرار دهد. [11]
در چنین شرایطی نوشتن یک جمله کوتاه مانند:
«ساعت ۸:۳۰، ده دقیقه درباره برنامه عقب‌افتادگی فکر می‌کنم.»
می‌تواند مرز مشخصی میان «زمان مطالعه» و «زمان رسیدگی به نگرانی» ایجاد کند.
اما اگر نگرانی شدید است، ساعت‌ها ادامه پیدا می‌کند یا مرتب باعث اختلال در زندگی روزمره می‌شود، مسئله ممکن است فراتر از تکنیک‌های معمول مطالعه باشد.
آیا مدیتیشن و ذهن‌آگاهی می‌توانند به تمرکز کمک کنند؟
شواهد پژوهشی درباره mindfulness نشان می‌دهد این حوزه می‌تواند بر فرایندهای شناختی مرتبط با توجه و تنظیم آن اثر بگذارد، هرچند سازوکارها پیچیده‌اند و نباید mindfulness را یک راه‌حل تضمینی برای همه مشکلات تمرکز دانست. یک مرور یکپارچه منتشرشده در Nature Reviews Psychology در سال ۲۰۲۴، سازوکارهای احتمالی تغییر شناختی ناشی از تمرین mindfulness را بررسی کرده است. [1]
برای یک دانش‌آموز یا دانشجو، لازم نیست این کار پیچیده باشد. حتی می‌توانید پیش از مطالعه یک تمرین ساده انجام دهید:
- یک دقیقه بنشینید.
- توجه را روی تنفس قرار دهید.
- هر زمان ذهن رفت، آن را تشخیص دهید.
- بدون قضاوت، توجه را برگردانید.
در واقع همین الگو ــ پرت شدن، متوجه شدن، برگشتن ــ مهارتی است که هنگام مطالعه نیز به آن نیاز دارید.
یک روش ۲ دقیقه‌ای برای بازگشت به مطالعه
اگر وسط درس خواندن متوجه شدید مدت زیادی درگیر افکار شده‌اید، این توالی ساده را امتحان کنید:
مرحله ۱ — تشخیص:
«حواسم پرت شده.»
مرحله ۲ — نام‌گذاری:
«این یک نگرانی درباره امتحان است.»
مرحله ۳ — ثبت در صورت نیاز:
یک عبارت کوتاه روی کاغذ بنویسید.
مرحله ۴ — grounding کوتاه:
برای چند ثانیه به محیط و بدن توجه کنید.
مرحله ۵ — هدف کوچک:
«فقط این یک صفحه را می‌خوانم.»
مرحله ۶ — بازیابی:
بعد از صفحه، کتاب را ببندید و بگویید چه چیزی یاد گرفتید.
این روش ترکیبی از اصول مدیریت افکار مزاحم، بازگرداندن توجه و مطالعه فعال است. [5] [6] [8]
بعد از حواس‌پرتی، هدف را بسیار کوچک کنید. برگشتن به «سه ساعت مطالعه» از نظر ذهنی دشوار است، اما برگشتن به «یک پاراگراف» یا «یک سؤال» اصطکاک کمتری دارد. بعد از شروع دوباره، ادامه دادن معمولاً آسان‌تر می‌شود.
چه کارهایی معمولاً مشکل را بدتر می‌کنند؟
چند واکنش رایج می‌توانند بازگشت به مطالعه را سخت‌تر کنند:
- تلاش مداوم برای اینکه «اصلاً به آن فکر نکنم».
- سرزنش کردن خود بعد از هر حواس‌پرتی.
- ادامه دادن مطالعه منفعل با وجود اینکه چیزی از متن دریافت نمی‌کنید.
- باز کردن موبایل «فقط برای یک دقیقه» در هر وقفه.
- نشستن طولانی پشت میز بدون هدف مشخص.
- موکول کردن تمام مطالعه به شب قبل از امتحان.
در مقابل، Cornell بر مطالعه فعال، مطالعه توزیع‌شده در زمان، برنامه‌ریزی و استراحت مناسب تأکید دارد. [8] [9]
چه زمانی افکار مزاحم دیگر فقط مشکل مطالعه نیستند؟
وجود گاه‌به‌گاه افکار ناخواسته رایج است. [5] [7]
اما اگر افکار مزاحم:
- بخش زیادی از روز را اشغال می‌کنند،
- اضطراب یا ناراحتی شدید ایجاد می‌کنند،
- باعث اختلال جدی در درس، کار، خواب یا روابط شده‌اند،
- شما را وارد رفتارهای تکراری برای آرام کردن اضطراب می‌کنند،
- یا محتوای آن‌ها باعث نگرانی جدی درباره امنیت خودتان یا دیگران شده است،
بهتر است موضوع صرفاً با تکنیک‌های تمرکز و مطالعه مدیریت نشود و از متخصص سلامت روان کمک بگیرید. Cleveland Clinic نیز برای افکار مزاحم شدید یا مداوم به نقش روش‌های درمانی حرفه‌ای اشاره می‌کند. [6]
جمع‌بندی
برای کنترل افکار مزاحم هنگام درس خواندن، مهم‌ترین مهارت حذف کامل فکر نیست؛ بلکه تشخیص حواس‌پرتی و بازگرداندن توجه است.
وقتی فکر مزاحم ظاهر شد، آن را تشخیص دهید، کوتاه نام‌گذاری کنید، در صورت نیاز روی کاغذ ثبتش کنید و سپس توجه را به یک اقدام مشخص مثل خواندن یک پاراگراف یا پاسخ دادن به یک سؤال برگردانید. تلاش شدید برای سرکوب افکار ممکن است کمک‌کننده نباشد؛ روش‌هایی مانند grounding، mindfulness و فاصله گرفتن از فکر می‌توانند راهکارهای مناسب‌تری باشند. [5] [6]
از طرف دیگر، خودِ روش مطالعه اهمیت دارد. مطالعه فعال، retrieval practice، برنامه‌ریزی مشخص، استراحت‌های از پیش تعیین‌شده و کاهش عوامل محیطی حواس‌پرتی، شرایطی ایجاد می‌کنند که بازگشت به درس آسان‌تر شود. [8] [9]
قرار نیست هرگز حواستان پرت نشود؛ قرار است زودتر متوجه شوید و سریع‌تر برگردید.
سوالات متداول
منابع
- Cásedas, L., Schooler, J. W., Vadillo, M. A., et al. An integrative framework for the mechanisms underlying mindfulness-induced cognitive change. Nature Reviews Psychology, 2024. Nature Reviews Psychology
- Pavlova, M. K. A dual process model of spontaneous conscious thought. Consciousness and Cognition, Vol. 118, 2024, 103631. ScienceDirect
- Safati, A. B., Carr, T. H., Lowe, C. J., & Smilek, D. Mind wandering on command. Frontiers in Psychology, 2024. Frontiers in Psychology
- Shelat, S., Schooler, J. W., & Giesbrecht, B. Predicting attentional lapses using response time speed in continuous performance tasks. Frontiers in Cognition, 2024. Frontiers in Cognition
- Harvard Health Publishing. Managing intrusive thoughts. March 26, 2024. Harvard Health
- Cleveland Clinic. How To Put a Stop To Intrusive Thoughts. April 29, 2025. Cleveland Clinic
- Cleveland Clinic. What Are Intrusive Thoughts? April 28, 2025. Cleveland Clinic
- Cornell University Learning Strategies Center. How to Study / Effective Study Strategies. Cornell Learning Strategies Center
- Cornell University Learning Strategies Center. Managing Time. Cornell Learning Strategies Center
- Tang, S., & Li, Z. EEG complexity measures for detecting mind wandering during video-based learning. Scientific Reports, 2024. Scientific Reports
- Harvard Health Publishing. Break the cycle. January 1, 2024. Harvard Health
- Wong, A. Y., Smith, S. L., McGrath, C. A., Flynn, L. E., & Mills, C. Task-unrelated thought during educational activities: A meta-analysis of its occurrence and relationship with learning. Contemporary Educational Psychology, 2022, 71, 102098. ScienceDirect
